W obliczu wysokich wydatków budżetowych i wysokiego deficytu, a także pojawiania się nowych narzędzi (wprowadzenie KSeF, JPK_CIT, współpraca z zagranicznymi odpowiednikami), Krajowa Administracja Skarbowa coraz częściej wszczyna kontrole w zakresie podatku u źródła (WHT), dążąc do uszczelnienia systemu i ograniczenia możliwości unikania opodatkowania przez przedsiębiorców. Niestety, jak wynika z zebranych przez nas statystyk, także uczciwi płatnicy podatku u źródła narażeni są na ryzyko.
Ile kontroli w zakresie podatku u źródła (WHT) przeprowadzono w 2025 i jak kształtuje się sytuacja w 2026 roku?
Lata 2021-2025 upłynęły pod znakiem intensyfikacji działań KAS w zakresie egzekwowania podatku u źródła. Podczas gdy w 2021 r., organy przeprowadziły 113 tego typu postępowań, wykazując przy tym nieprawidłowości na łączną kwotę 113,8 mln złotych, 4 lata później, kontrolowano podatników aż 335 razy, a kwota wykazanych zaległości sięgnęła niemal pół miliarda zł. Rok 2025 był szczególny – liczba kontroli wzrosła o prawie 75% r/r, przy czym wyraźnie obniżyła się średnia kwota stwierdzonych nieprawidłowości.
Jak wynika z opracowania jednej z firm doradczych, około 72% kontroli kończy się stwierdzeniem nieprawidłowości, średnio na kwotę 1,76 mln złotych. Choć nie dysponujemy pełnymi informacjami na temat kontrolowanych przedsiębiorstw, to jedno jest pewne – intensyfikacja działań KAS uderza nie tylko w największe spółki, ale i w sektor MŚP. Wynika to choćby z wyraźnej dysproporcji pomiędzy kwotami stwierdzonych nieprawidłowości przez poszczególne urzędy celno-skarbowe. Przykładowo, 31 skutecznych kontroli UCS w Kielcach przełożyło się na zaledwie 3,64 mln zł (około 117,6 tys. zł na podatnika), podczas gdy 68 kontroli Opolskiego UCS wykazało nieprawidłowości na kwotę 163 mln zł – około 2,4 mln na podatnika.
Z uwagi na powyższe, nie powinniśmy zakładać, że kontrole w zakresie WHT dotyczą wyłącznie dużych przedsiębiorców. Nawet spółki nabywające usługi zagraniczne za kwotę kilku milionów złotych rocznie mogą znaleźć się pod lupą KAS.
Choć z oczywistych względów nie mamy jeszcze statystyk dotyczących ilości kontroli w dziedzinie podatku u źródła w 2026 roku, i w tym przypadku znaleźliśmy kilka poszlak sugerujących, że mamy do czynienia z kontynuacją trendu i eskalacją zjawiska. Krajowa Administracja Skarbowa regularnie informuje o kontrolach WHT, choćby w spółkach komunalnych, branży logistycznej, produkcyjnej czy nieruchomościowej. W naszej ocenie, organy podatkowe zakończą ten rok z kolejnym, kilkudziesięcioprocentowym wzrostem kwoty stwierdzonych zaległości.
Kto jest szczególnie narażony na kontrole podatkowe w zakresie WHT?
Z naszego doświadczenia praktycznego wynika, że ryzyko kontroli WHT rośnie, gdy spółka:
- Dokonuje wypłat dywidend, płaci odsetki lub reguluje należności licencyjne na rzecz podmiotów powiązanych na łączną kwotę powyżej 2 mln złotych rocznie na podmiot – w związku z objęciem rozliczeń procedurą pay and refund,
- Dokonuje płatności na rzecz odbiorcy o skomplikowanym i niejasnym statusie właścicielskim,
- Otrzyma odmowę wydania opinii o stosowaniu preferencji w WHT,
- Dokonuje płatności do podmiotów znajdujących się w szczególnie korzystnych jurysdykcjach podatkowych (Holandia, Luksemburg, Malta, Liechtenstein).
Ponadto, jak wskazuje Polska Agencja Prasowa, organy podatkowe szczegółowo analizują status beneficjentów rzeczywistych oraz samodzielność decyzyjną zagranicznego odbiorcy płatności. To źródło również sygnalizuje, że w 2026 roku, podatek u źródła jest dla fiskusa szczególnie interesujący – zaraz obok cen transferowych, które również są dla organów łatwym celem.
Dlaczego organy podatkowe częściej badają prawidłowość rozliczeń podatku u źródła (WHT)?
W naszej ocenie, powodów jest kilka, jednak sprowadzają się one do dwóch czynników – jest to coraz prostsze, a jednocześnie budżet potrzebuje pieniędzy.
Cyfryzacja w podatkach jest faktem i nie sposób przyjąć, że pozostaje ona bez znaczenia. Wspomniane już narzędzia takie jak KSeF, JPK_CIT, MDR/DAC6 czy dyrektywa DAC7 uderzająca w twórców cyfrowych zostały zaprojektowane i wprowadzone przede wszystkim po to, aby ułatwić organom podatkowym nadzorowanie prawidłowości rozliczeń prowadzonych przez podatników oraz utrudnić stosowanie praktyk zmierzających do unikania opodatkowania. W przypadku podatku u źródła, zdecydowanie najważniejszymi narzędziami są JPK_CIT i CRS.
W naszej ocenie, organy podatkowe intensyfikują w tym roku działania uszczelniające również z uwagi na sytuację budżetową Polski. Choć dziura budżetowa jest w 2026 roku niższa niż rok wcześniej, deficyt planowany na ten rok to około 270 mld złotych (względem około 919 mld planowanych wydatków). Z całą pewnością, jednym z najlepszych sposobów na podniesienie dochodów budżetowych jest podniesienie ściągalności podatków, w tym oczywiście podatku u źródła. Ministerstwo Finansów w uzasadnieniu do projektu ustawy budżetowej wprost deklarowało, że poprawa ściągalności podatkowej jest narzędziem do realizacji wzmocnienia strony dochodowej budżetu.
Wątpliwości interpretacyjne nie poprawiają sytuacji
Odnosząc się do tematu wzmożonej aktywności KAS w zakresie badania prawidłowości rozliczeń podatku u źródła nie sposób nie wspomnieć o szeregu wątpliwości interpretacyjnych związanych z WHT, które bez wątpienia wzmagają poziom ryzyka po stronie przedsiębiorców. Sygnalizował to choćby Infor w artykule opublikowanym w maju tego roku.
Przede wszystkim, wciąż nie jest pewne, czy przy zwolnieniu dywidendowym z art. 22 ust. 4 CIT trzeba badać beneficial owner. Podczas gdy Minister Finansów, w wydanych 3 lipca 2025 r. objaśnieniach wskazał taki obowiązek, NSA wyraźnie obstaje przy odmiennym stanowisku, argumentując, że art. 22 ust. 4 CIT nie zawiera przesłanki rzeczywistego właściciela, a w konsekwencji, organy podejmują się próby obciążania podatników obowiązkami niewynikającymi z ustawy.
Niejasna pozostaje także kwalifikacja usług hostingu na gruncie WHT, a w konsekwencji, także i oprogramowania dystrybuowanego w modelu Software as a Service. W tych konkretnych przypadkach, problematyczne jest nie tylko niestabilne stanowisko judykatury, ale i niedostosowanie przepisów ustawy do dynamicznego rozwoju technologii. Nie sposób też zapomnieć o niejasnym pojęciu należytej staranności płatnika. Sformułowania użyte w Objaśnieniach MF nie rozwiązały wątpliwości co do ilości dokumentów oraz ich treści. Niekiedy, organy oczekują od podatników eksperckiej wręcz wiedzy na temat wewnętrznej sytuacji ich kontrahentów.
Wreszcie, dyskusyjna jest możliwość stosowania tzw. Look-through approach, polegającego na stosowanie przepisów właściwych dla rzeczywistego właściciela płatności, niejako z pominięciem powołanej przez niego osoby prawnej pełniącej rolę pośrednika. Choć LTA jest według MF opcją, a nie obowiązkiem podatnika, ta instytucja w ogóle nie występuje w przepisach ustawy o CIT, co wielokrotnie podkreślały sądy administracyjne (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 12 lutego 2026 r., I SA/Ke 487/25).
To tylko niektóre z problemów interpretacyjnych, których rozstrzygnięcie w praktyce decyduje o tym, czy płatnik prawidłowo wywiązuje się ze swoich obowiązków, czy też nie.
Co należy zrobić, aby zabezpieczyć się przed sporem z organami podatkowymi w zakresie prawidłowości rozliczenia WHT?
Rosnąca powszechność kontroli podatkowych przekłada się na realny wzrost ryzyka po stronie przedsiębiorców – dla przypomnienia, średnia kwota stwierdzonej nieprawidłowości w 2025 roku wynosiła 1,76 mln złotych. W konsekwencji, przedsiębiorcy powinni podejmować działania nastawione na ograniczanie prawdopodobieństwa wejścia w spór z organem.
Przede wszystkim, WHT compliance powinien obejmować analizę nie tylko umów i zawieranych transakcji, ale i okoliczności faktycznych. Szczególnie w przypadku, gdy przedsiębiorca decyduje się na złożenie formularza WH-OSC, powinien on dołożyć wszelkich starań, aby organ nie mógł mu zarzucić niedochowania należytej staranności.
Jeśli potrzebują Państwo wsparcia podczas kontroli w zakresie podatku u źródła, chcą wystąpić o opinię o stosowaniu preferencji WHT lub też chcą Państwo obiektywnie ocenić swoją sytuację, zachęcamy do kontaktu. Mamy wieloletnie doświadczenie we wspieraniu przedsiębiorców w tym zakresie.
