Niektórzy uważają, że Wigilia Bożego Narodzenia to najważniejszy dzień w roku. Jeśli jednak to samo pytanie zadałbyś doradcom podatkowym, część z nich mogłaby wskazać inną datę – 20 lutego. Nie chodzi jednak o międzynarodowy dzień kajdanek – to właśnie do tego dnia możesz zdecydować o tym, w jakiej formie będziesz opłacać podatek dochodowy od osób fizycznych przez cały rok. W tym wpisie postaramy się opisać cały ten proces oraz odpowiedzieć na potencjalne pytania związane choćby z tym, jaka forma opodatkowania będzie najlepsza na początek.
Jakie formy opodatkowania możesz wybrać?
Obecnie, art. 9a ustawy o PIT pozwala przedsiębiorcom na wybór aż trzech form opodatkowania. Choć z jednej strony, pozwala to na optymalizację obciążeń podatkowo-składkowych, to z drugiej, wybór formy opodatkowania wiąże się z dodatkowym ryzykiem spadającym na przedsiębiorcę. Scharakteryzujmy pokrótce każdą z dostępnych opcji:
Skala podatkowa
Skala podatkowa (podatek na zasadach ogólnych) to domyślna forma opodatkowania dochodów zarówno z działalności gospodarczej, jak i umowy o pracę, umowy zlecenia czy umowy o dzieło. Z uwagi na ten fakt, nie musisz podejmować żadnych działań, aby rozliczać się tą metodą.
Skala podatkowa przewiduje dwie stawki podatku:
- 12% do 120 000 zł podstawy opodatkowania,
- 32% od nadwyżki ponad tę kwotę.
Oprócz tego, podatnikom na skali podatkowej przysługuje kwota wolna od podatku w wysokości 30 000 zł. Przepisy wprowadzają także wiele preferencji oraz ulg dla osób korzystających z tej formy opodatkowania – przytoczmy choćby wspólne rozliczenie z małżonkiem czy preferencję dla samotnych rodziców.
Więcej na temat wad i zalet skali podatkowej przeczytasz w naszym wpisie zatytułowanym Liniówka czy skala podatkowa – co opłaca się bardziej?.
Podatek liniowy
Rozwiązaniem projektowanym z myślą o przedsiębiorcach uzyskujących wyższe dochody jest podatek liniowy. Wyróżnia go stała stawka podatku wynosząca 19%, niezależnie od uzyskanego dochodu. Niestety, wybór liniówki wiąże się także z brakiem kwoty wolnej, mniejszym katalogiem preferencji i ulg oraz dodatkowym obostrzeniem, o którym wspomnimy więcej w dalszej części artykułu.
Wybór podatku liniowego wymaga zgłoszenia – w razie braku złożenia stosownego oświadczenia, organ podatkowy obliczy Twój PIT na zasadach ogólnych, a to może poskutkować koniecznością dopłaty podatku z odsetkami. Jeśli zatem chcesz rozliczać się liniówką, upewnij się, że do 20 lutego danego roku podatkowego złożyłeś stosowne oświadczenie.
Ryczałt
Od kilku lat ryczałt od przychodów ewidencjonowanych stanowi bardzo korzystną alternatywę dla podatku liniowego. To uproszczona forma, wyróżniająca się obliczaniem kwoty podatku na podstawie przychodu, a nie dochodu, niskimi stawkami, uproszczonym trybem prowadzenia księgowości i niską składką zdrowotną.
Modelowo, ryczałt jest dobrym wyborem dla przedsiębiorców uzyskujących wysokie przychody oraz ponoszących niewielkie koszty prowadzenia działalności gospodarczej. W zależności od specyfiki Twojej działalności, Twoje przychody będą opodatkowane różnymi stawkami – od 3%, poprzez popularne 8,5% aż po 14, 15 lub 17%. Warto jednak zaznaczyć, że znalezienie odpowiedniej stawki podatku bywa niełatwe – często najlepszym rozwiązaniem będzie skorzystanie z pomocy doradcy podatkowego, który pomoże Ci ustalić odpowiedni kod PKWiU dla wykonywanych przez Ciebie czynności.
Podobnie jak w przypadku podatku liniowego, decydując się na ryczałt, musisz złożyć odpowiednie oświadczenie o wyborze formy opodatkowania.
Jak zmienić formę opodatkowania?
Miejscem właściwym do zmiany formy opodatkowania działalności gospodarczej jest CEIDG. Oświadczenie należy złożyć na stronie biznes.gov.pl, rozpatrzy je naczelnik urzędu skarbowego właściwego dla Twojego adresu zamieszkania. Sam formularz jest bardzo przejrzysty i stosunkowo przystępny.
Pamiętaj, terminy są kluczowe – oświadczenie o wyborze formy opodatkowania złożone po czasie jest bezskuteczne. To, ile masz czasu, zależy od sytuacji, w której się znajdujesz:
- Gdy prowadzisz już działalność i zmieniasz formę opodatkowania na nowy rok podatkowy – termin to 20 lutego,
- Gdy zaczynasz działalność od stycznia do listopada – termin to dzień miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskałeś pierwszy przychód,
- Gdy zaczynasz działalność w grudniu – oświadczenie musisz złożyć do końca roku.
Jeśli poprawnie podpiszesz i złożysz wniosek, na swój adres e-mail otrzymasz potwierdzenie jego wysłania. Na Koncie Przedsiębiorcy znajdziesz Urzędowe Potwierdzenie Odbioru, czyli UPO. Warto je pobrać – to formalny dowód na to, że wywiązałeś się ze swojego obowiązku w terminie.
Jak wybrać formę opodatkowania przy zakładaniu działalności gospodarczej?
Formę opodatkowania możesz wybrać również podczas rejestrowania działalności gospodarczej poprzez stronę Biznes.gov.pl. Zrobisz to w części zgłoszenia zatytułowanej „Dodatkowe dane we wniosku CEIDG”.
Czy można zmienić formę opodatkowania w trakcie roku podatkowego?
Co do zasady, nie można zmienić formy opodatkowania w trakcie roku podatkowego. Przepisy przewidują jedynie utratę prawa do korzystania z formy opodatkowania. Co zatem robić w przypadku, gdy wybór formy opodatkowania okazał się skrajnie niekorzystny?
Ulgi i preferencje podatkowe
Zarówno podatnicy rozliczający się na zasadach ogólnych jak i ci płacący podatek liniowy, mogą skorzystać z wielu ulg podatkowych. Może się okazać, że przepisy pozwalają Ci zaoszczędzić kilka, a nawet kilkanaście tysięcy złotych na daninach publicznych – bez ryzykownych optymalizacji i z niskim ryzykiem zakwestionowania przez organy podatkowe.
Spółka z o.o.
Alternatywnym rozwiązaniem jest założenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, która pod pewnymi warunkami pozwoli Ci uniknąć wysokiego opodatkowania przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka biznesowego. Oczywiście opłacalność tego rozwiązania zależy od szeregu czynników – zaczynając od struktury Twoich przychodów, poprzez ilość dokumentów księgowych, aż po moment roku oraz planowanej kwoty dochodu w roku podatkowym.
Jaka forma opodatkowania opłaca się najbardziej?
Niestety, na tak postawione pytanie nie da się udzielić jednoznacznej odpowiedzi. Zanim jednak sięgniesz po kalkulator, warto wykorzystać naszą checklistę:
Po spisaniu odpowiedzi na powyższe pytania będzie Ci o wiele łatwiej policzyć dogodną formę opodatkowania. Jeśli zaś zdecydujesz się na zlecenie tego kancelarii podatkowej, cały proces również przebiegnie szybciej i sprawniej.
O czym trzeba pamiętać przy wyborze formy opodatkowania?
Po kilku latach prowadzenia działalności doradczej zaobserwowaliśmy kilka charakterystycznych problemów związanych z wyborem formy opodatkowania. Przytoczmy kilka z nich:
Świadczenie usług na rzecz byłego pracodawcy a podatek liniowy
Świadczenie usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy jest zmorą zarówno w przypadku podatników ryczałtu jak i liniówki.
W przypadku podatku liniowego świadczenie usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy może pozbawić podatnika prawa do rozliczania się podatkiem liniowym. Ma to miejsce, jeśli zakres czynności wykonywanych na etacie i w ramach działalności jest w jednym roku podatkowym taki sam lub bardzo zbliżony. Po upływie roku podatkowego w którym istniał stosunek pracy, ograniczenie znika.
Podobne obostrzenia obejmują także podatników ryczałtu. Jest to szczególnie niebezpieczne w przypadku osób współpracujących w ramach tzw. umów B2B. Uwaga: organy podatkowe interpretują ten przepis rozszerzająco – nawet jeśli zakres obowiązków nie jest identyczny, fiskus i tak może kwestionować wybór formy opodatkowania.
Ryczałt i niejednoznaczne kody PKWiU
Przedsiębiorcy rozliczający się ryczałtem od przychodów ponoszą niekiedy ryzyko, którego nierzadko nie da się dokładnie oszacować.
O ile sytuacja wielu zawodów jest całkowicie jasna, i nikt nie podejmuje wątpliwości co do stawek ryczałtu opłacanych przez lekarzy, adwokatów, komisantów czy przedsiębiorców budowlanych, o tyle opodatkowanie wielu zawodów z branży IT oraz niektórych specjalistów świadczących usługi doradcze rodzi wiele trudności. Często zdarza się, że niewielka różnica w specyfice działalności decyduje o tym, czy zastosowanie ma stawka 12%, 14% lub 15%, czy może jednak 8,5%.
Błędna klasyfikacja usług rodzi poważne ryzyko podatkowe – może bowiem powstać obowiązek wstecznego dopłacenia zaległego podatku z odsetkami. Kwoty zaległości bywają ogromne, dlatego jeśli rozważasz skorzystanie z niskiej stawki, np. 8,5%, zdecydowanie powinieneś wystąpić z wnioskiem o interpretację indywidualną oraz o informację klasyfikacyjną do GUS.
Składka zdrowotna – drugi podatek pod inną nazwą
Stawka PIT nie jest jedynym czynnikiem wpływającym na Twoje opodatkowanie. Równie istotnym, a niekiedy nawet ważniejszym zagadnieniem jest składka zdrowotna. Wielu przedsiębiorców zapomina bowiem, że w przypadku opodatkowaniu na tzw. skali podatkowej, wynosi ona aż 9% dochodu i nie można jej ująć w kosztach uzyskania przychodu. Podatnicy podatku liniowego płacą dla odmiany zaledwie 4,9% oraz mogą ją częściowo odliczyć, jednak w zamian, rezygnują z kwoty wolnej od podatku.
Podatnicy ryczałtu płacą z kolei składkę zdrowotną obliczaną na podstawie osiąganych przez nich przychodów. Co ciekawe, występują w niej trzy przedziały przychodów:
- 0 do 60 tysięcy złotych rocznie – składka 498,35 zł miesięcznie,
- 60 do 300 tysięcy złotych – składka 830,58 zł miesięcznie,
- Powyżej 300 tysięcy złotych – składka 1 495,04 zł miesięcznie.
Taki system premiuje zatem osoby uzyskujące nieznacznie mniej niż 300 tysięcy rocznie oraz takie, których przychody liczone są w milionach.
W praktyce, składkę zdrowotną należy traktować jako dodatkowe obciążenie fiskalne i przyjąć, że jako przedsiębiorca opłacasz dwa równoległe do siebie podatki.
Koszty księgowości oraz wygoda przy ryczałcie
Na początku działalności, wiele osób zapomina o dość prozaicznych, ale wciąż bardzo istotnych względach. Przede wszystkim, ze względu na konieczność rozliczania kosztów, prowadzenie księgi przychodów i rozchodów przez biuro księgowe będzie droższe – decydując się na liniówkę lub skalę możesz narazić się na wyższe koszty związane z obsługą rachunkową firmy. Prowadzenie ewidencji na ryczałcie jest prostsze i szybsze, a zatem i tańsze.
Oprócz oszczędności na usługach księgowych, ryczałt przekonuje do siebie także dużą wygodą – nie ma przecież mowy o ewidencjonowaniu kosztów. Należy jednak zaznaczyć, że podatnicy VAT i tak muszą ewidencjonować zakupy objęte podatkiem naliczonym. Jeśli jednak korzystasz ze zwolnienia z VAT lub świadczysz usługi nieopodatkowane, prowadzenie ewidencji przychodów staje się znacznie prostsze.
Formalności związane ze zmianą formy opodatkowania
Tak jak wspomnieliśmy, zmiana formy opodatkowania powinna polegać na złożeniu stosownego oświadczenia poprzez formularz aktualizacyjny do CEIDG. W praktyce zdarza się, że podatnicy zapominają o dochowaniu tego obowiązku formalnego.
W orzeczeniu II FSK 710/21 z dnia 22 lutego 2024 roku, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął co prawda, że samo zlecenie przelewu z odpowiednim identyfikatorem i tytułem jest wystarczającą formą złożenia oświadczenia o wyborze opodatkowania. Naszym zdaniem, nie warto jednak podejmować ryzyka sporu z organem podatkowym – przepisy pozostają niejednoznaczne, co wykorzystują organy podatkowe. Jeśli zatem chcesz rozliczać się liniówką lub ryczałtem, pamiętaj – złóż odpowiednie oświadczenie przed zapłatą pierwszej zaliczki na podatek.
Podsumowanie
Mamy nadzieję, że udało nam się rozwiać Twoje wątpliwości dotyczące wyboru formy opodatkowania. Jeśli jednak masz jakieś pytania, nie wahaj się z nami skontaktować – dane kontaktowe znajdziesz w stopce strony oraz w zakładce Kontakt.
